Vrijwilligers-werk helpt mij PTSS te accepteren.

Als jonge militair vertrok Maurice Gilsing (49) in 1996 vol met idealen op vredesmissie naar Bosnië. Hij kwam gebroken, gedesillusioneerd en sterk vermagerd terug. Pas jaren later werd bij hem acute en chronische PTSS vastgesteld, posttraumatische stressstoornis. PTSS heb je niet alleen, het hele thuisfront lijdt mee. De symptomen kunnen erg heftig zijn en een grote invloed uitoefenen op het dagelijks leven. Maurice Gilsing vertelt openhartig zijn verhaal..!

Het was zijn diepste wens; beroepsmilitair worden. Na een sollicitatieprocedure van een jaar werd hij aangenomen en geselecteerd voor de geneeskundige troepen. De geboren Eindhovenaar – sinds 2006 woonachtig in Oirschot – startte zijn carrière bij de Koninklijke Militaire School in Weert. Hij ambieerde een functie als officier bij de geneeskundige troepen, had hiervoor niet het juiste diploma en besloot daarom via LOI de VWO-opleiding te volgen. Tijdens zijn uitzending in Bosnië deed hij, boven op een heuvel in een Nederlands kamp, om klokslag 14.00 uur staatsexamen. Hij had zich uit de naad geleerd, wílde het papiertje hoe dan ook halen. Dat is gelukt dankzij zijn tomeloze werklust en doorzettingsvermogen. Precies zeven maanden verbleef Maurice in de stad Novi Travnik, nabij Vitez. Hij werd na aankomst in Bosnië door de plaatselijke bevolking bekogeld met stenen; de Nederlandse manschappen bleken allerminst welkom. Terwijl ze vanuit ideologisch oogpunt juist die kant op waren gegaan om de mensen te helpen.

Van de berg gestort

Nooit meer vergeet hij het gezicht van de kok die een dag mee ging op patrouille en lachend zijn duim opstak toen Maurice hem vroeg of ie wel op tijd terug was om eten te koken. Het pantservoertuig – amper geschikt voor op de smalle bergpaden – zou diezelfde dag honderdvijftig meter naar beneden storten. De balans? Zeven zwaargewonden, twee overledenen en na wat achteraf bleek een slecht voorbereide hulpverlening. Deze en andere traumatische ervaringen houden Maurice tot op de dag van vandaag uit zijn slaap. Hij weet zich alles scherp te herinneren; het opruimen van de mijnenvelden met soms dramatische gevolgen,

” Ik vreesde voor mijn leven, moest zien weg te komen.“

de vele beschietingen, een dreigende situatie in een restaurant. Een Serviër, Kroaat en een Bosniër kwamen in dat restaurant bij Maurice en zijn collega aan tafel zitten, knoopten aanvankelijk een amicaal gesprek aan, maar sloegen al snel een andere toon aan. Ze waren van mening dat Nederlandse militairen schuldig waren aan de dood van hun familie. “Ik vreesde voor mijn leven, moest zien weg te komen. We zijn in paniek gevlucht. Achteraf vond ik dat laf, heb hierover nog lang lopen piekeren.”

Hij wenste zich dood

Na terugkeer uit Bosnië was van nazorg vrijwel geen sprake. “Zo’n ongeval met een pantservoertuig kon gebeuren”, vond Joris Voorhoeve, de toenmalige minister van Defensie. Het ging voor het eerst goed mis toen Maurice tijdens een oefening met scherpe munitie volledig flipte en later met tweehonderd kilometer per uur door de mist van Weert naar Zwolle reed, zich dood wensend. Hij kwam in 1998 terecht bij de bedrijfsarts. Wat volgde was een traject van maar liefst zeven behandelaars in amper twee jaar tijd en een brief op de deurmat met de kille, verdrietige boodschap ‘U bent afgekeurd voor beroepsmilitair.’. Het advies? Stap naar het UWV. “Dat dus nooit” dacht Maurice. Hij ging ICT-cursussen volgen, maakte promotie na promotie bij gerenommeerde instellingen en probeerde ondertussen zijn fysieke en psychische klachten met medicatie te onderdrukken.

Ik had gefaald

Zijn vrouw Mirelle leerde Maurice in 2004 kennen. Hij en zij waren smoorverliefd en toch liep het soms niet lekker. “We waren in Parijs op een druk plein toen ik zonder aanleiding boos reageerde op een vraag die ze stelde. Woedeaanvallen, dat gebeurde vaker. Te vaak.” Ergens in 2012 was de maat vol en vond Maurice dat het zo niet langer meer kon. “Ik heb het veteraneninstituut gebeld en kreeg gelukkig iemand aan de telefoon die mijn symptomen herkende. De diagnose PTSS werd snel daarna vastgesteld. Ik voelde me opgelucht, eindelijk zekerheid. Niet wetende dat ’t ergste nog moest komen. Van dagbehandelingen tot opnames in het traumacentrum, ik heb het allemaal doorlopen. Vanwege het hoge ziekteverzuim kwam ik in 2015 bij het UWV terecht. Daar zeiden ze dat ze me zeventien jaar geleden al hadden verwacht. Maar een man hoort niet thuis te zitten hè? Dat is een teken van zwakte, not done. Ik werd huisman, ik had gefaald.”

De strijdknop staat altijd aan

Geen werk, weg carrière, een WGAuitkering en voortdurend strijd voeren. “Ten tijde van de uitzending in Bosniëis de strijdknop aangezet en het lukt me niet om ’m uit te zetten. Dat begint ’s ochtends al wanneer ik doodmoe uit mijn bed stap. Korte nachten die worden verstoord door herbelevingen. Ik moet voor de kinderen zorgen, dat is een stok achter de deur én strikt genomen mijn redding. De hele dag is er strijd gaande in m’n hoofd. Het gevecht om naar de supermarkt te gaan, continue scan ik de omgeving, ben hyperalert. ‘Is het wel veilig?’ Natuurlijk is het veilig zegt de ratio, maar mijn gevoel denkt van niet. Een geluid, bepaalde geuren, liedjes of beelden op televisie. Onlangs het vuurwerk…! De hele dag word ik geconfronteerd met situaties die mij terugbrengen naar Bosnië, ze roepen angst en paniek op. Een dagje Efteling met het gezin eindigt geheid in een allesoverheersende migraineaanval. Totaal afgewerkt, finaal afgebrand. Ik ben nooit ontspannen, kijk nooit het achtuurjournaal. Hoe makkelijk is het om veilig binnen te blijven, mezelf te isoleren en toe te geven aan de angsten?

“ PTSS heeft impact op het hele gezin.”

En hoe fijn is het dan om een omgeving te hebben die pal achter je blijft staan? PTSS heeft impact op het hele gezin. Mijn vrouw werd kostwinner, zag hierdoor Thijmen (9) en Eline (7) een stuk minder en maakte zich de hele dag zorgen om mij. Ze belde destijds wel drie keer per dag naar huis. En er wordt over je gepraat, ‘Waarom zit zo’n jonge vent ziek thuis?’ Daarom is openheid belangrijk. Ik vertel over PTSS en wat dat betekent voor ons dagelijks leven; de mensen tonen vrijwel altijd begrip. Mijn broer leest de kinderen soms voor uit ‘Het sprookje van de dappere ridder’ van Boris Djurovic, dat helpt ze. Vorig jaar bezocht Mirelle de voorstelling Dark Numbers in De Enck over Bosnische oorlogsveteranen. De tranen liepen over haar wangen, zo herkenbaar dat ’t was. We proberen samen te dealen met de gevolgen van PTSS.”

Schade op alle fronten

Gelukkig begint Defensie ook in te zien dat militairen met PTSS schade hebben geleden op alle fronten, dankzij het groot uithoudingsvermogen van advocaat Dolderman en Maurice zelf. Op het gebied van letselschade ten gevolge van PTSS, functioneerde het systeem als los zand. Kaders ontbraken. In dat opzicht heeft Maurice pionierswerk verricht, gaf de afgelopen tweeëntwintig jaar niet op. Tig keuringen, gesprekken en evenzoveel dossiers later kwam er op den duur toch erkenning, ook op financieel vlak. “Dat laatste is vooral belangrijk voor onze kinderen, om later te kunnen studeren. Het heeft lang geduurd voordat ik deze financiële afhankelijkheid kon accepteren, wist in eerste instantie niet dat ik er recht op had. Nu durf ik te zeggen ‘Je hebt het verdiend’, het is een vorm van waardering.”

Nieuwe zingeving

Sinds het einde van de oorlog hebben 862 Bosnische oorlogsveteranen uit Nederland zelfmoord gepleegd, blijkt uit cijfers van de vakbond van Bosnische oorlogsveteranen. Dat is Maurice, zijn vrouw Mirelle en hun kinderen godzijdank bespaard gebleven. Hij moest wel opnieuw zingeving zoeken, zichzelf nieuwe doelen stellen. Wilde iets terugdoen voor de gemeenschap, “Voor de belastingcenten die ik ontvang” en stortte zich op vrijwilligerswerk. Bij de hockeyclub als coördinator en trainer van vijf teams en de benjamins, als vrijwilligerscoördinator bij de tennisclub, als begeleider van een danskamp en als manusje van alles op de school van zijn kinderen. “Ik vind het leuk om met kinderen te werken, ze zijn echt. Hebben geen dubbele bodem, zijn te vertrouwen.” Als vrijwilliger komt Maurice onder de mensen, dat is van essentieel belang. “Ik haal de broodnodige positieve energie uit het vrijwilligerswerk. Als je niet meer kunt werken of deels arbeidsongeschikt bent dan is dat flink wennen. Mijn activiteiten bij de sportverenigingen en op school helpen mij nieuwe ambities te stellen die net zo zinvol en nuttig zijn. Vrijwilligerswerk is gezond voor mij; het helpt me zo goed mogelijk om te gaan met de gevolgen van PTSS. Ik heb het geluk in Oirschot te wonen, het is een heerlijk dorp met een betrokken en begripvolle gemeenschap.”

Mensen met een posttraumatische stressstoornis hebben last van symptomen die in drie groepen te verdelen zijn:

1. Herbeleven

Nare herinneringen aan het trauma komen ongewild naar boven, je hebt geregeld nachtmerries. Herbelevingen kunnen akelig realistisch zijn en veel angsten oproepen. Je kan gaan zweten en hebt een verhoogde hartslag.

2. Vermijding

Lichaam en geest kunnen zeer heftig reageren op herinneringen aan het trauma. Hierdoor heb je de neiging om zaken te vermijden, ook kan je last hebben van een afgestompt gevoel. Je voelt je vervreemd van anderen, sluit je steeds meer af en praat weinig over gevoelens. Je ziet de toekomst somber in en hebt geen zin om dingen te ondernemen.

3. Spanning

Wanneer je een PTSS hebt ben je erg prikkelbaar, gespannen en snel geïrriteerd. Je hebt woede-uitbarstingen, schrikt om de haverklap en bent overdreven alert. PTSS kan ook ontstaan na het plotselinge verlies van een dierbare, verkrachting, kindermishandeling of een traumatische bevalling. Of ten gevolge van zware verwondingen door een verkeersongeluk of verbranding. Ook slachtoffers van langdurig pesten staan bloot aan PTSS, evenals slachtoffers van agressie. PTSS moet niet worden verward met het normale verwerkingsproces van een trauma en is met behandeling te verbeteren, maar men wordt nooit meer dezelfde persoon als voorheen. Als de stoornis niet wordt behandeld, kan deze zeer ernstige gevolgen aannemen.

Maurice: “Als ik nu iemand advies zou moeten geven die zich herkent in de symptomen, wacht dan alsjeblieft niet met hulp zoeken, maar ga naar je huisarts. Hij of zij kan je verder op weg helpen. Zoek ondertussen ook steun bij de mensen die je vertrouwt, durf open te zijn en gun jezelf de tijd.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *